Hai báo giá cơ điện cùng một nhà xưởng, chênh nhau 30%: đọc thế nào cho đúng (2026)

Bạn mời bốn nhà thầu chào giá cho cùng một nhà xưởng, gửi cùng một bộ hồ sơ. Bốn con số về, cao nhất hơn thấp nhất 30%.

Phản xạ đầu tiên là nghi ngờ bên cao đang tính lời nhiều. Trong thực tế, đó hiếm khi là nguyên nhân chính. Phần lớn khoảng chênh đến từ chỗ khác: bốn bên đang không chào cùng một thứ.

Bốn biến số tạo ra khoảng chênh

Biến số thứ hai là biến số lớn nhất, và cũng dễ kiểm tra nhất. Chỉ cần yêu cầu tất cả các bên chào theo cùng một bảng khối lượng có sẵn thì phần lớn khoảng chênh giả sẽ biến mất, và phần chênh còn lại mới là phần đáng để đàm phán.

Chi phí thường không nằm trong báo giá ban đầu

Không phải bên nào cũng cố tình giấu. Nhiều mục đơn giản là chưa xác định được ở thời điểm chào giá. Nhưng bạn nên biết trước chúng tồn tại.

• Đấu nối với hệ thống hiện hữu — nếu nhà máy đang vận hành, việc cắt điện để đấu nối thường phải làm ngoài giờ hoặc vào ngày nghỉ
• Chạy thử có tải — cần phối hợp với thiết bị sản xuất, đôi khi chờ máy về mới thử được
• Thay đổi trong quá trình thi công — tuyến né dầm, thêm nhánh cấp cho máy phát sinh; hầu như dự án nào cũng có
• Hồ sơ hoàn công theo biểu mẫu riêng — với chủ đầu tư FDI, khối lượng giấy tờ lớn hơn nhiều so với dự án thường
• Thời gian chờ duyệt — chờ duyệt shop drawing và vật tư là chi phí thật của nhà thầu, và nếu không có mốc rõ trong hợp đồng thì nó sẽ quay lại dưới dạng khiếu nại tiến độ

Mục cuối đáng chú ý nhất, vì nó là chi phí do phía chủ đầu tư kiểm soát. Một hợp đồng chỉ ràng buộc tiến độ một chiều thường dẫn tới tranh chấp ở giữa dự án.

Đọc một bảng chào giá M&E: mục nào phải có

• Bảng khối lượng theo từng hệ — điện, ELV, cấp thoát nước, HVAC tách riêng, không gộp một dòng
• Danh mục vật tư chính kèm hãng và xuất xứ
• Phần nhân công tách khỏi phần vật tư, để so sánh được khi giá vật tư biến động
• Mục hồ sơ và nghiệm thu — nếu không có dòng nào cho phần này, gần như chắc chắn nó chưa được tính
• Điều kiện áp dụng giá — thời gian hiệu lực, điều kiện mặt bằng, biện pháp thi công giả định
• Phần loại trừ — những gì không nằm trong giá

Phần cuối là phần đáng đọc nhất và thường bị bỏ qua. Một báo giá có phần loại trừ rõ ràng đáng tin hơn một báo giá trông như bao trọn mọi thứ.

Dấu hiệu của một báo giá sẽ phát sinh

• Không có phần loại trừ — nghĩa là chưa ai ngồi xuống nghĩ kỹ về ranh giới phạm vi
• Vật tư ghi chung chung, không hãng, không xuất xứ. Lúc thi công trình mẫu hàng rẻ hơn thì đúng hợp đồng, nhưng không đúng thứ bạn tưởng mình mua
• Không có dòng nào cho hồ sơ, nghiệm thu, chạy thử — ba việc này tốn công thật; không tính tức là sẽ tính sau
• Giá thấp hơn hẳn phần còn lại. Không phải luôn xấu, nhưng bắt buộc phải tìm ra lý do

Cách so sánh cho công bằng

• Phát cùng một bảng khối lượng cho tất cả các bên, yêu cầu chào theo đúng cấu trúc đó
• Yêu cầu ghi rõ hãng và xuất xứ cho danh mục vật tư chính
• Yêu cầu mỗi bên nộp kèm phần loại trừ — so sánh riêng phần loại trừ giữa các bên thường lộ ra khác biệt phạm vi rõ hơn cả việc so giá

Sau ba bước này, nếu vẫn còn chênh lệch đáng kể thì lúc đó khoảng chênh mới phản ánh đúng thứ cần đánh giá: năng lực, cách tổ chức thi công, và mức rủi ro mỗi bên tự nhận về mình.

Vì sao chốt vật tư và biện pháp trước khi thi công

Trong quy trình 6 bước của Mạnh Hùng C&T, hai bước đứng ngay trước “Thi công lắp đặt” là “Shop drawing & vật tư” và “Biện pháp & an toàn” — cả hai đều phải được chủ đầu tư duyệt trước khi đội vào công trường.

Cách làm này sinh ra từ việc thi công dưới các bộ quy chuẩn FDI, nơi duyệt trước là điều kiện bắt buộc. Nhưng nó cũng giải quyết đúng vấn đề của bài viết này: khi vật tư và biện pháp đã được chốt bằng văn bản trước khi làm, phần lớn nguồn gốc của phát sinh đã bị loại bỏ từ trước.